عنوان » March 10, 2008

فیدها

146929 عناوین (146929 خوانده نشده) در 44 فیدها

Newspapers 1251 خوانده نشده

• جام جم آنلاین 1121 خوانده نشده
• روز آنلاین
• روزنامه آسیا 48 خوانده نشده
• روزنامه اعتماد ملی 82 خوانده نشده

NewsAgences 120480 خوانده نشده

• آ�?تاب 4150 خوانده نشده
• ایپنا 2845 خوانده نشده
• ایتنا 1279 خوانده نشده
• ايرنا 9743 خوانده نشده
• ایستنا 2504 خوانده نشده
• ایسکا 70481 خوانده نشده
• بازتاب 3262 خوانده نشده
• تدبیر نیوز 235 خوانده نشده
• خبرگزاری اقتصادی ایران 4948 خوانده نشده
• خبرگزاری سلام 252 خوانده نشده
• خبرگزاری �?وتبال ایران 3754 خوانده نشده
• خبرگزاری میراث �?رهنگی 3983 خوانده نشده
• رسا نیوز 4432 خوانده نشده
• شبکه خبرنگاران جوان 3701 خوانده نشده
• شهر ورزش 1444 خوانده نشده
• �?ردا
• مطالبه 923 خوانده نشده
• موبایل 95 خوانده نشده
• مهر نیوز 1535 خوانده نشده
• نیوز نت 402 خوانده نشده
• وبنا 512 خوانده نشده

Radios 13967 خوانده نشده

• بی بی سی 6045 خوانده نشده
• رادیو زمانه 3476 خوانده نشده
• صدای آلمان 2198 خوانده نشده
• صدای آمریکا 2248 خوانده نشده

NewsSites 5706 خوانده نشده

• ایران پرس سرویس 118 خوانده نشده
• جزيره دانش 113 خوانده نشده
• سایت حقوق 52 خوانده نشده
• صبحانه 879 خوانده نشده
• گ�?تگوهای حقوقی سایت حقوق 927 خوانده نشده
• ه�?تان 3617 خوانده نشده

Reviews 5208 خوانده نشده

• آشپز آنلاین 24 خوانده نشده
• پندار 251 خوانده نشده
• خبرنامه امیرکبیر 2630 خوانده نشده
• سينمای ما 1952 خوانده نشده
• قابیل : نشریه ادبی 7 خوانده نشده
• نشریه شبکه 344 خوانده نشده

Weblogs 317 خوانده نشده

• دات 91 خوانده نشده
• زاویه دید 77 خوانده نشده
• �?ل س�?ه 149 خوانده نشده

1267 خوانده نشده

• March 10, 2008
• 21:59

  نفت رقم بی سابقه 108 دلار در بشکه معامله شد

   » ‎ بی بی سی

  بهای نفت خام برای پنجمین بار پیاپی طی تنها شش روز مبادلات بازار، رکورد تازه ای را ثبت کرده است.

  نفت خام شیرین نیویورک به رکورد تازه 108 دلار و 21 سنت در بشکه رسید و سپس به 107 دلار و 93 سنت کاهش یافت.

  این بها با احتساب تورم از رکورد ثبت شده در آوریل 1980 تجاوز می کند، با این حال امکان مقایسه عینی و دقیق بهای امروز با بهای نفت در آوریل 1980 وجود ندارد.

  افزایش بهای نفت همچنین تا حدودی از تصمیم کارتل نفتی اوپک در هفته گذشته برای خودداری از افزایش تولید، علیرغم افزایش تقاضا از سوی چین، ناشی می شود.

• 19:46

  ایران آماده مذاکره با گروه 5+1 است

   » ‎ رادیو زمانه

  سخنگوی وزارت امورخارجه ایران اعلام کرد، این کشور آماده مذاکره مستقیم با گروه 1+5 است.

  محمد‌علی حسینی امروز در نشست هفتگی خود با خبرنگاران گفت که برنامه‌های هسته‌ای ایران شفاف و روشن بوده و زیر‌نظر آژانس بین‌المللی انرژی اتمی قرار دارد.

  پیش از این محمود احمدی‌نژاد، در واکنش به تصویب قطعنامه سوم شورای امنیت علیه ایران گفته بودکه این کشور تنها در چارچوب آژانس حاضر به مذاکره در مورد پرونده هسته‌ای‌اش است.

  به‌ گزارش خبرگزاری فارس، حسینی همچنین اعلام کرد که مذاکرات بین ایران و آژانس همچنان ادامه دارد و همكاري‌هاي طرفین در "چارچوب مداليته و بررسي مسائل باقيمانده" به پايان رسيده است.

  بی‌طرفی ایران در انتخابات آمریکا
  خبرگزاری مهر هم در گزارشی از محل نشست هفتگی سخنگوي وزارت خارجه ايران، به نقل از وی نوشت:"جمهوری اسلامی ایران از هیچ یک از کاندیداها در این انتخابات حمایت نمی‌کند."

  اين درحالي است كه محمود احمدي‌نژاد هفته گذشته در گفت وگو با روزنامه اسپانيايي "ال پاييس" گفته بود كه محافل واقعي قدرت در آمريكا اجازه نخواهند داد كه سناتور" باراك اوباما "وارد كاخ سفيد شود.

  تائید اخراج دیپلمات سوئدی
  محمد‌علی حسینی همچنین اعلام كرد که ایران ماه گذشته يك ديپلمات سوئدي را به علت "رعايت نكردن هنجارهاي ديپلماتيك" اخراج كرده است.

  اخراج اين ديپلمات سوئدي پس از آن صورت گرفت كه دولت اين كشور از يك ديپلمات ايراني خواست سوئد را ترك كند. با اين حال سخنگوی وزارت امور خارجه از اظهارنظر در اين خصوص كه آيا اين دو مسئله با يكديگر در ارتباط هستند يا خير امتناع كرد.

  آمریکا؛ مسئول لغو مذاکرات عراق
  وی در بخش دیگری از کنفرانس خبری خود، آمريكا را مسئول لغو چهارمين دور گفت وگوها در خصوص عراق دانست و اعلام كرد:"در حالی‌که هیئت ایرانی بنابر اعلام آمادگی طرف‌های عراقی به این کشور سفر کرده بود ساعتی قبل از انجام این گفت وگوها مقامات عراقی به نقل از آمریکایی‌ها عدم آمادگی آن‌ها برای انجام این گفت وگوها را بدون هیچ گونه توضیحی اعلام کردند."

  گفتني است هيئتي از ايران هفته گذشته به منظور گفت وگو با مقامات آمريكايي در چهارشنبه گذشته وارد بغداد پايتخت عراق شد، ولي اين هيئت بدون انجام اين گفت وگوها به ايران بازگشت.

• 17:01

  خوارشماری و عاميگری

   » ‎
  تاکنون توجه کرده‌ايد که افراد کم‌سخن و خوددار و خاموش چه حرمتی دارند، چه باشکوه و باوقار، و چه ترسناک به نظر می‌آيند. آدم در برابر اين گونه افراد هميشه می‌ترسد. ترس از اينکه مبادا چيزی گفته باشد «نادرست»، «سطحی» و «عوامانه». ترس از اينکه ديده شده باشد با چشمهايی که می‌توانند ارزياب دقيق گفتار و رفتار او باشند. اما همينکه اين افراد زبان به سخن می‌گشايند، ترس آدم می‌ريزد و از اينکه با انسانهايی همچون خودش رو به روست خشنود می‌شود. و بدين گونه هر فاصله‌ای ميان فردی برتر و فروتر از ميان می‌رود. «سکوت» همواره پرهيبت بوده است و همه‌ی معصومين و اوليا و پارسايان و متفکران و حکيمان و فيلسوفان بدان سفارشها کرده‌اند و از آن سودها جسته‌اند. و انسان «عامی» همواره فريب خورده است و ايمان آورده است به اين سکوتی که او را راهی به گشودن معما و معنای آن نبوده است. آيا شگفت‌انگيز است که بودا را همواره نشسته و غرق در تفکر می‌بينيم، و همين طور ديگر حکيمان و فيلسوفان و پارسايان را؟ آيا «بزرگی» جز در «سکوت» جلوه‌گاهی می‌يابد؟ آيا «خاموشان» بزرگترين دغلکاران تاريخ نبوده‌اند؟ چه کسی توانسته است دانايی و نادانی «خاموشان» را معلوم کند؟ آيا از همين رو نبوده است که انسان بيشترين صدمه را از نيکان و معصومين خورده است و نه از شريران و گناهکاران؟ نيچه، در سخنی که در پيشانی اين گفتار از او نقل کردم، بار ديگر به يکی از همان «افسون‌زدايی»ها و «بت‌شکنی‌»های هميشگی خود دست می‌يازد: افسون‌‌زدايی از «زبان» و از «سکوت». من برای اينکه سخن نيچه را با مثالی از يک متن «همراه» کنم، تحليل گفتاری نسبتاً تازه از داريوش آشوری را برگزيده‌ام.
• 17:01

  چند قضاوت

   » ‎
  با اينکه طالعم گفته بود که بروم دنبال کار خودم وبه کارهايم برسم، اما چون سری به «زمانه» زدم (بايد «اينترنت» را جدی بگذارم کنار)، چيزی خواندم که باز دوست دارم در اينجا درباره‌ی آن بنويسم. اما ابتدا يک يادآوری. اين صفحه همان‌طور که از نامش پيداست بخشی از «سايت» من است که «روزنامه» نام دارد و مقصود از بخش «روزنامه»ها يادداشتهای روزانه‌ای است که من برای خودم و کسانی که مخاطبانم هستند می‌نويسم. اين دفتر بيانگر درگيری و مواجهه‌ی من با جهان اطرافم است و نه با اين يا آن شخص. و اگر درباره‌ی اشخاص می‌نويسم، انديشه‌هايشان يا رفتارهايشان، برای اين است که به جهان من وارد می‌شوند. و اگر خودنمايی می‌کنم، برای خودم می‌کنم. اين دفتر نه مانند «دفتری کاملاً خصوصی» است که من هرچه در واقع می‌انديشم در آن ثبت شود (و کاملا امپرسيونيستی و شخصی باشد)، و لذا من آن را از چشم اغيار پنهان کنم، و نه مبادرت به مقاله‌نويسی و کتاب‌نويسی است که من خواسته باشم بر طبق قواعد پذيرفته‌شده و رسمی چيزی منتشر کنم و بنابراين تابع ضوابط و قواعد جهانی بيرونی و رسمی باشم. اما اين قاعده شامل بخشهای ديگر سايت نمی‌شود و آنها همان طور هستند که از پيش تعريف شده‌اند — يعنی بر طبق قواعد و نظام جهان بيرونی. بنابراين، اين دفتر می‌تواند شامل خصوصياتی از هردو و در عين حال هيچ يک باشد و شايد بهتر باشد آن را «فرزند نامشروع» عصر «سايبر» بدانيد — دورگه‌ای کامل يا «واقعيتی مجازی». اين دفتر شامل تأثرات آنی و لحظه‌‌ای من و در عين حال فهم و انديشه و تحليل من از جهانی است که در آن زندگی می‌کنم، اما واکنشهايم را در عين توجه به اينکه «کيستم» و «کجايم» تنظيم می‌کنم — يعنی می‌دانم که مرا می‌بينند و من چه شخصی هستم، اما در عين حال می‌دانم که مرا نمی‌خواهند همان طور ببينند که در هر جای ديگری می‌بينند، در خيابان يا در دانشگاه و سخنرانی يا در کتابها و مجلات.
• 17:01

  طالع امروزم

   » ‎
  Cancer Date of Birth: July 9 Today you could feel a little thin-skinned, Saeed. You might find yourself reacting excessively to minor stresses. Be gentle on yourself, and try not to put yourself in the middle of any unnecessary drama. You'll do best if you keep your head down, your ears muffled, and concentrate on your own projects. Don't spend a lot of time gossiping with others, because their energy could feel draining to you.
• 17:01

  کرتيکا

   » ‎
  يک روز بعد از انتشار نوشته‌ام درباره‌ی «زن و تازيانه» ميرزا محمود خفيه‌نويس «زمانه» طنزی درباره‌ی آنچه در آن مقاله رفته بود نوشت. اين طنز هيچ گونه ناراحتی در من پديد نياورد و لبخندی هم بر لبانم نشاند. او چنين نوشته بود: کرتیک میرزا سعید آقا حنایی کاشانی به زمانه و داریوش خان آشوری میرزا سعید آقا حنایی کاشانی صاحب بلاگ فل سفه که درس فلسفه اش بالنسبه مشهور و علی رغم زیرنقشیی که دارد، وجیه المنظر و صاحب صوت ذوباندتین و از این جهت مقبول النساء و التله فیزیون است، در زاویه خود بنای اعتراض به درالصوت زمانه و داریوش خان آشوری صدرالادبا را گذاشت که از قرار یک رساله ای از مشارالیه درخصوص فیلسوف شهیر صاحب شارب نیچه آلمانی را آنجا نشر داده و این جناب آشوری همان مترجم کبیر آثار میجر نیچه است. علی ایحال میرزا سعیدآقا به این سبب کرتیکاً مختصری درباب آن جناب و عقایدش نسبت به طایفه نسوان جمع حاضر را مستفیض فرمود که چون درک و حفظ آن کلمات مهمه و مغلقه از عهده این خفیه نویس کم بنیه خارج است از راپورت آنها غمض عین، طالبین مختارند که به وبلاگ معزی الیه رجوع، کمال فایده را ببرند. لاکن در مقدمه، جناب میرزا سعید آقا یک کرتیکی کرد به دارالصوت زمانه به جهت آنکه جناب داریوش خان آشوری صدرالادبا را "متفکر ایرانی" معرفی کرده و گفت این خیلی سخیف بوده که ایشان را اینطور معرفی کرده و مثل این است که برای مخاطبان بریطانیایی، شکسپیر شهیر را ادیب بریطانیایی معرفی کنند و خوب نبوده. که البته عجیب می نمود چون مسبوق به سابقه نیست بین متفکرین ما که یک نفر این اندازه بجهت احترام یکی دیگر بیتابی کند، سهل است اصلا بسبب تفکر زیاد، قائل بحفظ چیزی مسمی به حرمت باشند؛ لاکن بلادرنگ که میرزا سعید آقا گفت شاید منظور دلالت بر نوع بوده و متفکر ایرانی بودن داریوش خان آشوری از جنس فارسی بودن سینماتوگراف های ملقب به فیلم فارسی باشد؛ و قلنبه منتظره را صادر نمود، اسباب تحیر مرتفع گردید!
• 17:01

  «خروس‌بازی» يا چگونه يک دعوا درست کنيم؟

   » ‎
  نمی‌دانم رمان به ياد ماندنی هاينريش بُل، «آبروی از دست رفته‌ی کاترينا بلوم»، را خوانده‌ايد يا نه؟ داستانی است از «بی‌اخلاقی رسانه‌های ارتباط جمعی»، داستان خبرنگارانی که برای فروش بيشتر روزنامه و بالا رفتن مخاطب دست به هر کاری می‌زنند. رسانه‌هايی که همه کار می‌کنند تا مشتری جمع کنند و در اين ميان از هيچ جنايتی رويگردان نيستند، حتی اگر «آبروی شخصی» را چنان با دروغها و داستان‌‌پردازيهای خود از بين ببرند که کارش به خودکشی بينجامد! اما اين فقط يک سوی ماجرا نيست. فقط جلادها نيستند که پولی می‌گيرند تا غضب حاکم را فرو بنشانند، تماشاگران نيز لذت ددمنشانه‌ای می‌برند. ما امروز فکر می‌کنيم کسانی که به تماشای اعدام می‌روند چه آدمهای وحشتناکی بايد باشند! اما اگر اندکی به همين عنوانهای مطالب و زيرعنوانهایی که در سايتها و روزنامه‌ها و راديو و تلويزيون برای نوشته‌ها انتخاب می‌شود توجه کنيم می‌بينيم که برخی با چه لذت سبعانه‌ای چشمان‌شان به دنبال جايی می‌گردد که در آن پای زد و خورد يا رسوايی يا جنايت در ميان باشد. آن وقت زبان‌شان بيرون می‌افتد و غريو شادی می‌کشند و همچون سگهای هار هجوم می‌برند. «تنبيه»! اين است شادی ما! خوشبختانه از اين حيث در جامعه‌ی ما جای نگرانی وجود ندارد. چيزی که زياد داريم «تنبيه» و نيز تماشاگر و افرادی است که بايد تنبيه شوند. اين واقعه‌ی اخير هم مانند بسياری از وقايع ديگر برای من درسهای بسياری داشت، اما اگر در بارهای قبل آن درسها را برای خودم نگه می‌داشتم، اين بار می‌خواهم تمامی اين درسها را به قلم بياورم، چون هرچه باشد ديگر به طور رسمی «معلم» شناخته شده‌ام، آن هم به دست استادی بزرگ، و از اين حيث اعتماد به نفس عجيبی يافته‌ام. امشب می‌خواهم درباره‌ی چگونگی انعکاس مقاله‌‌ام در اين فضای مجازی سخن بگويم و نشان دهم که واقعا چه خوب است که گاهی آدم زمين بخورد (يا به نظر بيايد زمين خورده است) و آن وقت ببيند چطور سگهای هار به او نزديک می‌شوند تا خونش را بلسيند و چطور زبانهای بيرون‌افتاده‌شان کينه‌های قديمی‌شان را آشکار می‌کند. لذتی دارد «افتاده بودن» و بعد برخاستن و يورش بردن. من هميشه حرف آخر را می‌زنم، نه حرف اول را. «نشانه»‌ی من خرچنگ است. چطور به دنبال «درد سر» نرويم؟ وقتی در ۲۴ بهمن نوشته‌ی زير را در «راديو زمانه» خواندم نمی‌توانستم از خواندن تمام مطلب منصرف شوم، هرچند تعبيراتی در آن وجود داشت که برايم مضحک بود. اما مرا دعوت به درون می‌کرد. رفتم تو. نیچه و عشق آنچه شما عشق می‌نامید، دیوانگی‌هایی ست کوتاه داریوش آشوری اندیشمند ایرانی و مترجم کتاب چنین گفت زرتشت نیچه از شیوه رویارویی فریدریش نیچه با مساله عشق برایمان گفته است. او می‌گوید: واژه‌ی عشق نخستین چیزی را که به ذهن می‌آورد، کششِ پرشورِ دو جنس زن و مرد به یکدیگر است و نیچه از این جهت کارنامه‌ی تجربه‌ی درخشانی ندارد.
• 17:01

  «سبک» و «پدرکشی»

   » ‎
  من از هنگامی که سالها قبل يکی دو نقد نوشتم، يکی در «جهان کتاب» درباره‌ی «ايمان بد» و ديگری در «نشر دانش» درباره‌ی کتاب آشوری، فرزانگان جهان‌ديده‌ای همچون عزت‌الله فولادوند و ضيا موحد مرا نصيحتی پدرانه کردند: «اگر می‌خواهی راحت زندگی کنی هيچ وقت نقد ننويس! ما يکی دو نقد نوشتيم و هنوز که هنوز است داريم چوبش را می‌خوريم!». من نقدنويسی را دوست ندارم و هرگز به آن نپرداخته‌ام، نه از آن رو که از جنگ و ستيز در هراسم. وقتی چيزی بخوانم که برآشوبدم تحمل از کف می‌دهم. از همين روست که نقد من هميشه خشمگينانه است، چون هيچ وقت برای تحسين کردن از کتابی يا نوشته‌ای قلم به دست نمی‌گيرم. با اين وصف، بالاترين کنايه‌ای که ممکن است من درباره‌ی کسی به کار ببرم، «ابله» و «احمق» و «نادان» است و هرگز چيزی بيش از اين نگفته‌ام. هيچ گاه کسی را به‌طور مستقيم مخاطب اين الفاظ قرار نداده‌ام. ناسزاهای من ناسزاهای اهل مدرسه است و با کنايه و تمثيل. ناسزاهای آشوری و ديگر دوستانش (که من چندی پيش از کنار يکی از آنها بی‌خيال گذشتم، چون زبانش آکنده از ناسزا بود و قدر دانشش بر من معلوم!) هم البته مرا به حيرت نينداخت. خوشحالم که آشوری و بسياری از دوستان ديگرش و دوستان خودم دق دلشان خالی شد. و حالا راحت‌تر می‌توانند بخوابند و مطمئن باشند که من يا کسی ديگر جرأت نقد نوشتن نخواهد کرد! می‌توانند به «رجم» من مشغول شوند و بارها بر من لعنت بفرستند. من ديشب نامه‌ای برای آشوری نوشتم و از هر توهينی که ممکن است به او کرده باشم عذر خواستم. چنانکه بارهای ديگر نيز همين کار را کرده بودم، چه با پيغام به دوستانش و خودش و چه با ثبت در همين جا. بارها گفته‌‌ام که اين برای من «سبک» نوشتن است. و اگر بنويسم همين گونه خواهم نوشت، اما اگر بخواهم ننويسم و راحت باشم، ننوشتن را کنار نخواهم گذاشت، خواندن را کنار خواهم گذاشت! اکنون می‌خواهم در ادامه‌ی بحث ديشب نکته‌ای را روشن کنم. اگر کسی همين نوشته‌ی آشوری و برخی نظرهايی را که پای آن گذاشته‌اند روان‌شناسانه و جامعه‌شناسانه و تاريخ‌نگارانه بخواند بسيار چيزها می‌تواند درباره‌ی «تفاوت» و «فاصله‌»‌ی تاريخی «جهان اولی»‌ها و «جهان‌ سومی»‌ها و روحيات آنان و ما بيابد، و به‌ويژه اينکه چرا هنوز ممکن است در جامعه‌ی ما نويسنده‌ای را هواداران کسی چاقو بزنند يا تمامی دعوايشان اين باشد که به او يا آن يا اين «توهين» شده است! در جامعه‌ی ما کمتر نويسنده‌ای پاسخ به ناقدان خود داده است، بی‌آنکه ابتدا لازم ديده باشد کمی گرد و خاک کند و احساسات را عليه خصم برانگيزد تا بهتر از کوری خواننده بهره گيرد. نمی‌دانم شنيده‌ايد که مارکس درباره‌ی هگل چه تعبيری به کار برده است: «سگ مرده»! و باز نمی‌دانم می‌دانيد که گادامر خواسته است کسی پيدا شود و همين تعبير را درباره‌ی هايدگر به کار ببرد! مسلماً نه مارکس و نه گادامر نخواسته‌اند که به هگل يا هايدگر «توهين» کنند. چه کسی بيش از مارکس نام هگل را بلند‌آوازه کرده است و چه کسی بيش از گادامر توانسته است نتايج هرمنوتيکی انديشه‌ی هايدگر را آشکار کند. اما چرا اين کار را می‌کنند؟ مسأله اين است که بايد به افراد جرأت انديشيدن داد. ديگر عصر بتها به سر رسیده است. بتها ديری است که در غرب حتی سايه نيز ندارند. در غرب، به‌ويژه از قرن نوزدهم يک چيز رفته رفته شکست، و آن «ولايت» و «آمريت» و «حجيت» (authority) بود که ميراث فئوداليسم بود. جامعه‌ی ما هنوز جامعه‌ای ارباب و رعيتی است. جامعه‌ی «پدران» و نه «پسران». اگر مارکس در جامعه‌ی ما زندگی می‌کرد بعيد بود که عمرش وفا می‌کرد تا در آينده مارکس شود، چون حتما يکی از پيروان هگل او را با چاقو زده بود!              
• 17:01

  درسی از «جهان اولی»‌ها

   » ‎
  متن زير را که نوشته‌ی يکی از استادان دانشگاه واريک و هگل‌شناسان امروز انگلستان، استيون هالگيت، است ملاحظه کنيد: Karl Popper famously — and ignorantly — accused Hegel of setting out “to deceive and bewitch others’’ with his ‘‘mystery method’’ of dialectic. Bertrand Russell claimed — just as ignorantly — that Hegel’s doctrine of the state “justifies every internal tyranny and every external aggression that can possibly be imagined’’. And Gilles Deleuze — blinded largely by Nietzsche — saw in Hegelian dialectic the ultimate denial of life…. (Stephen Houlgate, The Hegel Reader, Blackwell, 1999, p. 2)   او بی‌هيچ شرمندگی رفتار پوپر با فلسفه هگل را «جاهلانه» و رفتار برتراند راسل را نيز به همان اندازه «جاهلانه» می‌داند و ژيل دولوز را نيز کسی معرفی می‌کند که تا اندازه‌ی بسياری فلسفه‌ی نيچه چشمانش را کور کرده است. آيا چنين تعابيری درباره‌ی اين فيلسوفان بزرگ قرن بيستم شايسته است و آيا اين گونه سخن گفتن درباره‌ی آنان رواست؟ ما اگر به سخن گفتن خود اين فيلسوفان درباره‌ی هگل بنگريم نيز می‌بينيم آنان به همان اندازه جسور و گستاخ سخن می‌گويند؟ اما آيا اينجا پای مسأله‌ای شخصی در کار است؟ پوپر يا راسل يا دولوز چه مسأله‌ی شخصی و عاطفی ممکن است با هگل داشته باشند و هالگيت چه انگيزه‌ای می‌تواند برای دفاع از هگل داشته باشد؟
• 17:01

  «ادب»، «اديب» و «نوشتار»

   » ‎
  می‌گويند، اگر می‌خواهی کسی را بشناسی او را عصبانی ببين! خب، من خوشحال نيستم که آشوری را عصبانی می‌بينم. نمی‌دانم چرا هربار که چيزی انتقادی می‌نويسم با آشوری رو به رو می‌شوم؟ آيا اين از آن روست که ما علايق يکسانی داريم؟ يا از آن روست که دامنه‌ی کار آشوری آن قدر گسترده است که هر جا بروی با او تصادم می‌کنی؟ يا مسأله اين است که کسی جز آشوری برايم ارزش نقد ندارد؟ خب، شايد همه‌ی اينها درست باشد. من هربار بسيار سعی می‌کنم که خوددار باشم و چيزی ننويسم که اين مرد نازنين برنجد. او را دوست دارم و کمتر کسی به مهربانی و صفای او ديده‌ام — در همان چندباری که او را ديدم. من نمی‌توانم چيزی را که آشوری می‌نويسد يا ترجمه می‌کند نخوانم. چون او درباره‌ی چيزهايی می‌نويسد يا دست به ترجمه‌ی چيزهايی می‌زند که من دوست دارم. با اين همه، نمی‌توانم هميشه با او موافق باشم؟ و نمی‌توانم اين مخالفت را بيان نکنم. من ناگزيرم از آشوری «بالا» بروم و همين بالا رفتن است که گاهی مرا مجبور ‌می‌کند به او «چنگ» بزنم تا نيفتم يا او را به زمين بزنم. اما آشوری خوشش نمی‌آيد. من هيچ گاه ‌به‌طور مستقيم از شخص آشوری و درباره‌ی او سخن نگفته‌ام. جز يک جا و او را به عنوان «استاد» ستوده‌ام. و بر اين ستايش هنوز «استوار»م. من در همه جا از او ياد کرده‌ام و نامش را بزرگ داشته‌ام و حال آنکه می‌توانسته‌ام مانند بسياری از معاصران خودم از کنارش بی‌اعتنا بگذرم. اما چنين نکرده‌ام. با اين همه، من با بسياری از آنچه آشوری می‌گويد مخالفم و ناگزيرم اين مخالفت را بيان کنم و می‌کنم. من تلقی آشوری از «زبان» و «ترجمه» (يعنی «نظريه‌ی ترجمه» او) را درست نمی‌دانم، اما ترجمه‌های ادبی او را می‌ستايم. من تلقی او از «فرهنگ غربی» و «فرهنگ ايرانی - اسلامی» و «فلسفه» را درست نمی‌دانم و با او می‌ستيزم. من «واژه‌سازی»‌های آشوری را تاب نمی‌آورم و بر آنها می‌شورم. من گرچه آشوری «حضور» را دوست دارم، از آشوری «نوشتار» هميشه خشنود نيستم. در برخی نوشتارهای او چيزی هست که مرا آزار می‌دهد و به خشم می‌آورد.
• 17:01

  حامد فولادوند

   » ‎
  يکی از اتفاقات خوش زندگی من در اين يکی دو سال اخير آشنايی با دکتر حامد فولادوند بوده است. نخستين‌بار او را در مجلسی ديدم که انتشارات قصيده‌سرا در «پاتوق فرهنگی - هنری تهران» برگزار کرد — برای نقد و بررسی کتاب «زن در تفکر نيچه»، نوشته‌ی خانم نوشين شاهنده. در هنگام پذيرايی با او گپی زدم و نمی‌دانم بعد چطور شد که با او رفت و آمد و دوستی پيدا کردم، تا جايی که امروز تنها دوستی است که به معنای دقيق کلمه دارم، يعنی تنها کسی که دلم برايش تنگ می‌شود و به او زنگ می‌زنم و احوالش را می‌پرسم؟ — خب می‌دانيد که من مغرورتر از آن هستم که دلم برای کسی تنگ شود يا به کسی زنگ بزنم! بنا بر اين اگر کسی ديد که من به او زنگ می‌زنم، غير از رابطه‌ی کاری، به يقين بداند که دوستش دارم! دکتر فولادوند روشنفکری تمام عيار است که می‌توانی درباره‌ی هرچيزی از ادبيات و فلسفه گرفته تا سينما و نقاشی و موسيقی و سياست با او گپ بزنی و از او چيز بياموزی. او از خاندانی اهل علم و ادب و فضيلت است و بيش از آنکه در کشور خودش شناخته باشد در خارج شناخته است — همسر مهربانش آزاده خانم نيز نقاشی تواناست — او زبان فرانسه‌اش از فارسی‌اش بسيار بهتر است و راحت‌تر است به فرانسه بنويسد تا به فارسی. با اين حال، در فارسی هم دستی به قلم برده و چند کتابی ترجمه کرده است و برگزاری سمينارهايی را هم در موضوعات مختلف فرهنگی و فلسفی عهده‌دار شده است. کتابی که او در سال گذشته با عنوان «در شناخت نيچه» منتشر کرد، شامل گفتارهايی از يکی از همان همايشهاست که در بهمن و اسفند ۸۲ برگزار شد. من يکی از همان گفتارها را که به زبان و قلم خود اوست در اينجا می‌گذارم.
• 17:01

  عُذر تقصير

   » ‎
  در نوشته‌ای که درباره‌ی نيچه منتشر کردم، گرچه از نظر خودم نوشته‌ای جدی و علمی نبود، جا داشت از دو کتاب ياد می‌کردم که در همين سالهای اخير در تهران منتشر شده است: (۱) «در شناخت نيچه»، به کوشش دکتر حامد فولادوند، نشر نادر، ۱۳۸۴. اين کتاب مجموعه مقالات همايشی است که از ۷ بهمن تا ۱۹ اسفند ۸۲، به اهتمام دکتر حامد فولادوند در «مرکز فرهنگی - آموزشی ورزآهنگ» تهران برگزار شد. (۲) «زن در تفکر نيچه»، به قلم خانم نوشين شاهنده، روشنگران - قصيده‌سرا، ۱۳۸۲. اين دو کتاب را گرچه هديه گرفته بودم، نخوانده بودم و فقط ورقی زده بودم و نگاهی کرده بودم. تذکر دوستی سبب شد به سراغ اين دو کتاب بروم و با دقت هردو را بخوانم تا مبادا چيزی گفته باشم که بيم سرقت از آنها برود! خوشبختانه با اينکه در این دو کتاب مطالب مفيد و جالب توجهی وجود داشت و روزآمد بود، نويسندگان رويکردی متفاوت با من داشتند و کمتر مطلب مشابهی به چشم من خورد. من حتما برای کار خودم در آينده به آنها رجوع خواهم کرد. کتابخوانيم هم گويا مانند فيلم ديدنم شده است: همان طور که فيلم ايرانی نمی‌بينم کتاب فارسی هم نمی‌خوانم. خب حتماً اين دو عادت زشت را بايد ترک کنم. اين دو دوست گرامی اگر اجازه دهند حاضرم برای جبران مافات بخشی از مطالب‌شان را به دست خودم تايپ کنم و در بخش «دفتر يادها»ی همين سايت در دسترس علاقه‌مندان قرار دهم.     
• 17:01

  سپاسگزاری

   » ‎
  ديروز در پژوهشکده‌ی فلسفه‌ی تحليلی، «مرکز تحقيقات فيزيک نظری و رياضيات»، درباره‌ی «زبان هنر در هنرهای غيرزبانی» سخنرانی داشتم. از دوستانی که اين برنامه را برگزار کردند (دانشجويان دوره‌ی دکتری اين مرکز و به‌ويژه آقای احمدرضا همتی مقدم) و دوستانی از خوانندگان اين سايت و نيز دانشجويانی از دانشکده‌های ديگر و ديگر علاقه‌مندان که در اين مجلس حاضر شدند بسيار سپاسگزارم و اميدوارم از کاستيهای من در ارائه‌ی مطالب با بزرگواری بگذرند. اما چون دوستان برگزار‌کننده و دانشجويان دوره‌ی دکتری اين مرکز اين صفحه را می‌خوانند، بی‌مناسبت نديدم که چند نکته را برای بهتر برگزار شدن اين گونه جلسه‌ها، و نيز جلسه‌های مشابهی که ديگر دوستان برگزار می‌کنند (گرچه من تاکنون در سخنرانيهايم مانند اين مورد تداشتم: شايد برای اينکه هيچ وقت برای چند دانشجوی دکتری سخن نگفته بودم!)، خدمت‌شان عرض کنم: (۱) دوستان دانشجوی برگزارکننده و ميزبان در هنگام سخنرانی از نشستن در کنار دوستان‌شان و صحبتهای درگوشی و نشان دادن واکنشهای جسمانی، مانند خنده يا حرکت دادن دست و سر و برگشتن به سوی اين و آن و ديگر حرکات معنادار، خودداری کنند . آنان به اين دليل که صاحبخانه‌اند شايد خود را در خانه‌ی خود بدانند. اما اين کار به برهم خوردن نظم فکری گوينده می‌انجامد و سبب از دست رفتن اعتماد به نفس و خستگی و بی‌شوقی او می‌‌شود. چون او گمان می‌کند، يا دارد از چيزهايی سخن می‌گويد که برای مخاطبان کاملاً آشنا و پيش پا افتاده است، و يا سخنان او کاملاً نادرست است. (۲) راه درست برای رسيدن به دانش، پرسشگری مناسب است. بنابراين، در پرسشگری بايد کوشيد از «ناگفته»‌ای سخن به ميان آورد که «گفته‌ها» را روشن می‌کند. مفصود از پرسشگری اين نيست که بدانيم آيا گوينده همان چيزهايی را می‌داند که ما می‌دانيم؟ (۳) تفاوتی وجود دارد ميان منابع و دانشهای هرگوينده و منابع و دانشهای هر شنونده. در بحث و گفت گو نمی‌خواهيم بدانيم که آيا طرف مقابل ما همان چيزهايی را می‌داند که ما می‌دانيم (؟) تا بعد دانايی او را تصديق کنيم، بلکه می‌خواهيم بدانيم ما چه «نمی‌دانيم»! يادگيری و دانايی کاستن از «نادانسته‌ها»يمان است، نه «تأييد» دانسته‌هايمان. (۴) پذيرايی شايسته و به‌موقع از حاضران در مجالس علمی از وظايف برگزارکنندگان است و آنان نبايد خاطره‌ی «صحرای کربلا» را برای کسانی که از راههای دور و نزديک برای سخنرانی می‌آيند تکرار کنند، چرا که آنان ساعتهايی در راه بوده‌اند و ساعتهايی نشسته‌اند و گوش سپرده‌اند و ساعتهايی نيز بايد تا رسيدن به مقصد در راه باشند.
• 17:01

  فوکويامای «زمانه»

   » ‎
  مقدمه‌ای را که ديشب نوشتم برای بحثی بود که می‌خواهم در روزهای آينده «درباره‌ی معنا و مفهوم “آيرونی” و معادل آن در فارسی و نقدهای مهدی خلجی و عبدی کلانتری و ترجمه‌ی پيام يزدانجو و ديگران بکنم. اما چند روز قبل ترجمه‌ی آزاردهنده‌ای خواندم از نوشته‌ای از فوکويوما که بی‌مناسبت نديدم آن را در اينجا نيز مطرح کنم. نقدهايی که من می‌خواهم در اينجا مطرح کنم برای اين است که به سه نکته‌ای که از نظر خودم مهم است بپردازم: (۱) آيا نويسندگانی که در اينترنت مطلب می‌نويسند يا منتشر می‌کنند، چه حرفه‌ای و چه غيرحرفه‌ای، آثارشان را می‌توان با معيارهای حرفه‌ای و علمی سنجيد؟ و به عبارت ديگر، آيا آثار منتشرشده در اينترنت «دانش» به شمار می‌آيند؟ (۲) علل ناکامی ما در فهم فلسفه غربی؛ (۳) اهميت ترجمه و (۴) تفاوت «دانشوران» و «روشنفکران» و «روزنامه‌نگاران» و بالاخره، (۵) فايده‌ و ارزش نهادهای اجتماعی.
• 17:01

  «زرنگی» حافظ!

   » ‎
  نمی‌شود برخی چيزها را در اين صفحه‌ی مجازی خواند و به خنده يا خشم نيامد. يکی دو روز پيش که داشتم اين نوشته‌ی آقای دکتر نيکفر را در پايگاه «راديو زمانه» (پيوندی به «راديو زمانه» نمی‌دهم، چون نمی‌خواهم «فيلترشکن» خودم را به اين زوديها از دست بدهم. نمی دانم چرا حتی سايتهای «باز»ی هم که من به آنها پيوند می‌دهم «فيلتر» می‌شود!) می‌خواندم، هردو احساس را پيدا کردم. شما هم اين بند از آن را بخوانيد:    زرنگی به‌عنوان فضیلت نمی‌توان در یک نفس هم از فضایل ملت گفت هم از رذایل آن. از این یکی که بگوییم از آن دیگری غافل می‌شویم. زرنگی ایرانی بر این قاعده یک استثنا می‌گذارد، زیرا این صفت هم فشرده‌ی رذایل است هم فشرده‌ی فضایل. «من این مُرَقّعِ پشمینه بهر آن دارم که زیرِ خرقه کشم مِی، کسی گمان نبرد» مِی‌کشیدن در زیر مرقع پشمینه زرنگی‌ای است سخت ستودنی. آفرین بر این "حافظِ" زرنگ ما باد! این وجه دیگر از متناقض‌نمایی زرنگی ایرانی، یعنی این که هم فضیلت است هم رذیلت، شاید در روزگاری برآیندی مثبت داشته است. اما در روزگار ما که فضیلت در روشن‌بینی و صراحت و شجاعت مدنی است، به تباهی بیشتر می‌انجامد. عجالتاً نمی‌خواهم چيزی درباره‌ی عنوان اصلی و مضمون تمامی نوشته‌ی ايشان بنويسم. فقط می‌خواهم بدانم اگر «زرنگی» فضيلتی برای «آدم» (“das man”) ايرانی است، چگونه می‌توان حافظ را هم جزو همين «آدم» شمرد؟ اين کار با کدام «معيار» در «علم تأويل» و «تفسير» شدنی است؟ من نمی‌دانم که اين دو جمله‌ای که آقای دکتر نيکفر از هم جدا نوشته‌اند مضمون کدام يک از ابيات حافظ ممکن است باشد و حوصله‌ای هم برای پيدا کردنش ندارم، هرقدر به حافظه‌ام فشار آوردم چيزی يادم نيامد. شايد هم آقای دکتر اين دوجمله را از ترجمه‌ی آلمانی ديوان حافظ به فارسی برگردانده‌اند! باری، ابياتی که من می‌توانم با اين مضمون فهرست کنم اينهاست: خرقه‌پوشی من از غايت دينداری نيست/ پرده‌ای بر سر صد عيب نهان می‌پوشم؛ حاش‌لله که نيم معتقد طاعت خويش/ اين قدر هست که گه گه قدحی می نوشم؛ صراحی می‌کشم پنهان و مردم دفتر انگارند/ عجب گر آتش اين زرق در دفتر نمی‌گيرد؛ حافظم در مجلسی، دُردی کشم در محفلی/ بنگر اين شوخی که چون با خلق صنعت می‌کنم! آقای دکتر نيکفر که حافظ را «زرنگ» ناميده‌اند، چون (می‌گويد) در نهان و در زير خرقه باده می‌نوشد، آيا جز گفته‌ی خود شاعر دليلی ديگری هم برای اين اتهام دارند؟ آيا در جامعه‌ای دينی که عُرف آن چنين هنجاری را برنمی‌تابد از «زرنگی» است که کسی بدين کار اعتراف کند؟ آقای نيکفر می‌گويند «در روزگار ما که فضیلت در روشن‌بینی و صراحت و شجاعت مدنی است، (اين «زرنگی» حافظانه) به تباهی بیشتر می‌انجامد». آقای دکتر آيا (برفرض که حافظ در زير خرقه «می»‌ می‌نوشيده است) «همين اعتراف حافظ حاکی از روشن‌بينی و صراحت و شجاعت مدنی نيست؟» آيا همه‌ی کسان ديگری هم که در روزگار حافظ می‌زيسته‌اند و «می» می‌نوشيده‌اند جرأت چنين اعترافی را داشته‌اند؟ من ديگر نمی‌پرسم که اين «روزگار» شما کجاست و شما چرا «فريسيانه» چنين صفتی را برای خود و روزگارتان روا می‌دانيد، اما تاريخی و ملتی را محکوم به بی‌صداقتی و «زرنگی» حقارت‌بار می‌کنيد؟
• 17:01

  عزت‌الله فولادوند سکته نکرده است

   » ‎
  امروز عصر داشتم خبرهای «راديو زمانه» را می‌خواندم که ديدم در بالای صفحه‌اش پيوندی گذاشته با اين عنوان که عزت‌الله فولادوند دوران نقاهت را می‌گذراند. اين خبر را «راديو زمانه» از قول خبرگزاری ايسنا آورده بود. از خواندن خبر واقعاً تکان خوردم. فوراً صفحه را بستم و شماره‌ی خانه‌ی حامد فولادوند را گرفتم، چون فکر می‌کردم خود عزت‌الله حالا خانه‌اش شلوغ باشد يا کسی نباشد. تلفن حامد مشغول بود. شماره‌ی خود عزت‌الله را گرفتم. بعد از يکی دو زنگ خودش برداشت. نمی‌دانستم چه بگويم. گفتم آقای فولادوند حال شما خوبه! گفت آره، چطور مگه؟ جريان را به او گفتم. خنديد و گفت، می‌بينی که من سالم هستم. تازگی فقط يک آنفلونزای کوچک شده بودم. خيلی خوشحال شده بودم. نمی‌دانم اين شوخی بود يا جدی. کدام احمقی چنين خبری را مخابره کرده است؟ پی‌نوشت: مقاله‌ای از دکتر اوليايی و مقاله‌ای درباره‌ی کنفرانس تهران نيم ساعتی پيش نامه‌ای از دکتر اوليايی دريافت کردم که در آن پيوندی داده بود به نوشته‌‌ای انگليسی درباره‌ی کنفرانسی که چندی پيش در اقامتگاه سفير سوئيس برگزار شده بود. او همچنين مقاله‌ای از خودش را به زبان فرانسه فرستاده بود که در روزنامه‌ی «فيگارو» منتشر شده بود. اين مقاله‌ی او را هم که در فرمت «ورد» است می‌توانيد با فشار دادن بر روی اينجا برداريد.   
• 17:01

  آفيس ۲٠٠۷

   » ‎
  يکی دوهفته پيش در بازديد از سايتی برای خريد اينترنتی متوجه شدم که آفيس ۲٠٠۷ و نيز ويندوز «ويستا» به بازار آمده است. آفيس را چون قيمتش مناسب بود (۱۹٠٠ تومان) سفارش دادم، اما برای ويندوز «ويستا» دست نگه داشتم تا ارزانتر شود (۸ هزارتومان؟). روز بعد آفيس به دستم رسيد و نصبش کردم. زيبا بود و پرامکانات، اما بعد از چند روز کار متوجه شدم که آن قدر به کار با آفيس ۲٠٠۳ عادت کرده‌ام که برايم کار با آن سخت است. با اين حال، به کار با آن ادامه دادم تا اينکه اواخر هفته‌ی گذشته در ضمن ساختن «قالب» برای برخی نوشته‌هايم آن قدر کفرم را بالا آورد که تصميم گرفتم بگذارمش کنار و بروم سراغ همان قديمی. اما بعد دوباره برگشتم به سراغ خودش، چون چيزی که می‌خواستم حاصل نشد. باری، نتيجه آن شد که برخی از يادداشتهای خصوصی اين هفت هشت ده روزم از بين رفت. واقعاً، يکی از چيزهايی که با اين شتاب نوآوری آدم مجبور است از دست بدهد عادتهايش است و اين گاهی مرا کلافه می‌کند. حالا، تصميم دارم ديگر اين دستگاهم را «به روز» نکنم و برای کارهای شخصی‌ترم همين طور نگهش دارم و در عوض بروم يک «نوتبوک» بخرم و برخی کارهايم را با آن انجام دهم. خب، معلوم است که ديگر دارم پير می‌شوم. شايد هم شده‌ام و به روی خودم نمی‌آورم.       
• 17:01

  آن هفته

   » ‎
  هفته‌ای که گذشت را می‌توانم با تماشای چند فيلم و رفتن به يک مهمانی فلسفی هفته‌ای خوش بنامم. پنجشنبه شب را تماشای «مهتاب» (۱۹۸۲)، فيلمی از يرژی اسکوليموفسکی، بازيگر برخی از فيلمهای وايدا، در «سينما ۱» دلچسب کرد و جمعه‌ شب را تماشای “inside man” ، فيلمی از اسپايک لی، در «سينما ۴». و بالاخره، يکشنبه شب با تماشای «۲۱ گرم» (۲٠٠۳)، از آلخاندرو گونزالس ايناريتو، در «سينما ماوراء» نمايشهای «مجاز» هفته به پايان رسيد. گفتم «مجاز» چون دست کم برای من تماشای فيلم به «تلويزيون» محدود نمی‌شود. لطف دوستان مستدام باد! و البته لطف دی وی‌فروشان! خب، ديدن ۳ فيلم به ياد ماندنی را در ۴ روز بايد به فال نيک گرفت، هرچند قبلا اصلش را هم ديده باشيم. از ميان اين سه، فيلم “inside man” بيش از بقيه در تأويل و تفسير تلويزيونی و ديگر قضايا جای بحث داشت، دست کم از نظر من. اول از همه اينکه من از ترجمه‌ی عنوان فيلم به «نفوذی» (انسان درون) به هيچ وجه راضی نيستم. «نفوذی» قلب معنای اين واژه و نيز فيلم است و ترجمه‌ی آن به («انسان درون») مسخره — يعنی چه «انسان درون»؟ کلمه‌ی “inside” در ترکيب عنوان فيلم و اشاره به محتوای آن وظيفه‌‌ای مهم دارد.
• 17:01

  آمِش‌ها

   » ‎
  نمی‌دانم شايد يکی از امتيازها يا آفات وصل شدن به اينترنت، به‌ويژه اگر صفحه‌ی Msn را نخستين صفحه‌ی بازشونده‌ی مرورگرت قرار داده باشی، اين باشد که خواه ناخواه هرروز بی‌اختيار خبرهايی را بخوانی که هيچ ربطی به زندگی و جهان تو نداشته باشد. امروز صبح که بی‌اختيار چشمم به اخبار مربوط به حادثه‌ی تيراندازی به دختران مدرسه‌ای در پنسيلوانيا، در ديروز، افتاد ناراحت شدم. مهمتر از همه برای اينکه آدمهايی دچار اين مصيیت شده بودند که شايد هيچ خشونتی به زندگی‌شان راه نداشته باشد: آميش‌ها. اولين بار که اسم اين آدمها به گوشم خورد و با زندگی‌شان آشنا شدم، سالها پيش بود، شايد حدود ۲۰ سال. يعنی وقتی که فيلم ديدنی فيلمساز مهاجر استراليايی پيتر وير، شاهد (۱۹۸۵)، را ديدم و از آن وقت به بعد بود که شيفته‌ی کارهايش شدم، فيلمهايی مانند «پيک‌نيک در هنگينگ راک» (۱۹۷۵) و «انجمن شاعران مرده» (۱۹۸۹) و «ترومن شو» (۱۹۹۸). خب، نمی‌دانم شايد اين وقايع ثابت می‌کند که ديگر حتی «آميش»ها هم نمی‌توانند جهانی به دور از خشونت داشته باشند، هميشه آدمی روانی وجود دارد که معصومانه‌ترين جهانها را به هم بريزد. گويی اين ديگر تقدير است.      پی‌نوشت: سحری بيدار شده بودم، آماده شوم بروم قم که ديدم «راديو زمانه» به نوشته‌ی من «پيوندی» داده است و در توضيح گفته است که من چهار فيلم درباره‌ی «آميش‌‌ها» معرفی کرده‌ام. خب، اشتباهی در فهم نوشته‌ی من صورت گرفته است که اصلاح می‌کنم و اصلا از نوشته‌ی من چنين چيزی برنمی‌آيد. اين چهار فيلم از يک کارگردان است، و نه اينکه درباره‌ی «آميش»‌ها باشد. تنها فيلم «شاهد» (۱۹۸۵)، ساخته‌ی پيتر وير، است که داستانی دارد که به «آميش‌ها» مربوط می‌شود. فيلمی پليسی - عشقی و فوق‌العاده زيبا و به ياد ماندنی.
• 17:01

  «تُرکتازی» اسرائيل

   » ‎
  چندروز پيش چنددقيقه مانده به ساعت پنج عصر منتظر شروع اخبار ورزشی شبکه‌ی ۶ بودم که طبق معمول برنامه‌ی زنده تفسير سياسی جريان داشت. کارشناس برنامه به‌طور زنده مشغول صحبت بود، و من هم سرم به کار خودم مشغول، داشتم قهوه‌ام را می‌نوشيدم و هيچ نوجهی به تفسيرهای او نداشتم، که ناگهان با شنيدن برخی تعابيرش به تلخی خنده‌ام گرفت. او از «تُرکتازی» و غارت و چپاول اسرائيل در لبنان سخن به ميان آورده بود. از اين تعبير «ترکتازی» جا خوردم. لختی با خودم انديشيدم که اکنون چندماهی است کاريکاتوريست و سردبير روزنامه‌ی «ايران» در بازداشت به سرمی‌برند و خانواده‌هايی در ماتم و اندوه و نگرانی و انبوهی کارمند و نويسنده در بلاتکليفی و نهادی فرهنگی در تعطيلی و از آن سو نيز برخی از هموطنان آذربايجانی ما در جريان اعتزاضات خود دچار زيانهای مالی و جانی و هزار مصيبت ناگفتنی شده‌اند، در حالی که آنچه بدان اعتراض دارند آن قدر در فرهنگ اين سرزمين ريشه‌دار است که کمتر تعبيری در شعر فارسی می‌توان يافت که به اندازه‌ی «ترک» به صفات متضادی همچون «دليری» و «زيبايی» از يک سو، و «غارتگری» و «خونريزی» از سوی ديگر اشاره کند. در ادبيات کهن فارسی انبوهی از شواهد می‌توان يافت که در خصوص اقوام مختلف حاوی طنر و کنايه و تخفيف بسيار باشد، و اين هم البته منحصر به زبان فارسی نيست. اين چيزها اکنون همه متعلق به عصری سپری شده است، عصری که اقوام کوچ‌نشين به شهرها می‌تاختند و آنها را ويران می‌کردند و سپس خود با بازماندگان درمی‌آميختند و خونهايشان يکی می‌شد و غالب و مغلوب عاشقانی می‌شدند که يکديگر را با هزار عتاب و خطاب می‌خواندند. و اما امروز. آيا ممکن است «ترکتازی» اسرائيل يا امريکا در سرزمينهای ديگر واژه‌هايی به زبان شاعران و نويسندگان جاری کند که بتواند کنايه از عشق و زيبايی نيز باشد؟ و مثلاً، بتوان گفت، «اسرائيل‌تازی» يا «امريکاتازی»! و بعد از چشم زيبای دختر اسرائيلی يا امريکايی سخن گفت! گمان نمی‌کنم. بادا که هموطنان آذربايجانی ما همتی کنند و حساب «فرهنگ» را از باقی چيزها جدا کنند. برای آزادی مانا نيستانی و مهرداد قاسمفر تلاش کنيم — و دعا کنيم. آمين یارب‌العالمين.      
• 17:01

  تيم «نصف نيمه»

   » ‎
  خب گاهی برخی تعابير خوب با برخی موقعيتها جور درمی‌آيد. يکی از آنها تعبير «نصف نيمه» است که خوب بازی ايران را در امشب توصيف می‌کند. ولی از همه چيز گذشته بازی نيمه‌ی اول تيم ايران در تمام اين سی و چندسالی که دست کم من دارم فوتبال تماشا می‌کنم بی‌نظير بود. دست برانکو درد نکند که خيلی مرد نازنينی است.
• 17:01

  فوتبال و سياست

   » ‎
  ديشب حدود ۱۲:۰۰ بود که رفتم چيزی از يخچال بردارم بخورم و بعد بخوابم. همين طور که پشت ميز ناهارخوری مشغول خوردن بودم گفتم تلويزيون را هم روشن کنم ببينم چه خبر است. شبکه‌ی ۱ که تصويرش بالا آمد، گوينده‌ای را ديدم که دانشجويان هنر و فلسفه و نيز استادان هنر و فلسفه را به تماشای برنامه‌ی خودش دعوت می‌کرد، کمی تأمل کردم، ديدم برادر متعهد جناب آقای بلخاری دارند درباره‌ی هنر اسلامی افاده‌ی سخن می‌کنند؛ تحملش را نداشتم؛ شبکه‌ی ۳ را زدم، ديدم برنامه‌ی زنده‌ی ورزشی است و برادر متعهد جواد خيابانی دارد با يک برادر متعهد ديگری درباب فوتبال و اقتصاد و سياست گفت و گو می‌کند. برنامه را نگه داشتم. همین طور که داشتم گوش می‌کردم و می‌ديدم، برادر متعهد بحث را درباب سياست و فوتبال به اينجا رساند که «فوتبال برای حکومت‌داری هم بسيار خوب است و کشورهايی مانند برزيل و آرژانتين بدون پيروزی در فوتبال حکومت‌شان با مشکل مواجه است». کمی صبر کردم ببينم نام اين برادر متعهد کيست که شنيدم خيابانی او را مهندس تاج، مدير مسئول روزنامه‌ی «جهان فوتبال»، خطاب می‌کند. بی‌شک، جناب آقای مهندس تاج سخنی حق گفته بودند. اما جالب توجه آنکه نه برای انتقاد از فوتبال بلکه برای حمايت از فوتبال. و اين چيزی بود که مرا به خنده انداخت، آن هم بعد از ۲۸ سال که از انقلاب گذشته است. به ياد سالهای اول انقلاب افتادم. تاريخ هم دهن کجیهای خاص خود را دارد.
• 17:01

  ۶۲۰ نفر

   » ‎
  نمی‌دانم کدام «شير پاک» خورده‌ای نام مرا پای «نامه‌ی ۶۲۱ نفر از ...» گذاشته است. اين اولين بار است که نام خودم را پای چنين نامه‌هايی می‌بينم. راستش را بخواهيد من از ديدن نامه‌هايی که برخی افراد سرشناس نام‌شان را پای آنها می‌گذارند، حال چه برای تسليت به بستگان عالمی عاليقدر و چه برای محکوميت چه و چه، احساس چندان خوشايندی نمی‌يابم و از اينکه کسی نيستم که جزو امضا‌کنندگان باشم بسيار شرمنده می‌شوم. حالا هم که می‌بينم اين «هيچ کس» را کسی حساب کرده‌اند بسيار شرمنده‌تر شدم. به هر حال، دوستان می‌دانند که من هرچه بخواهم و بدانم، چه گويا و چه خاموش و چه گنگ، در اينجا می‌نويسم. بنابراين لزومی ندارد که بخواهم در مطلبی با ديگران شريک شوم. اعلام انزجار من از دستگيری رامين حرکتی سياسی نبود. نظر شخصی بود.   
• 17:01

  روشنفکران و دانشگاهيان

   » ‎
  تفاوتهای «روشنفکران» (intellectuals) و «دانشگاهيان» (academics) مدتهاست که ذهنم را اشغال کرده است، از دو جهت، هم برای اينکه تکليفم را با خودم روشن کنم و هم تحقيقی در اين خصوص منتشر کنم. امروز که نوشته‌ی دکتر حسين پاينده را با عنوان «تأملی درباره‌ی عنوان استاد» در شرق ‌خواندم، با خودم گفتم شايد بد نباشد که عجالةً به اين موضوع بپردازم. دکتر پاينده نکته‌ها‌ی درستی را در خصوص چگونگی ارتقای اداری استادان دانشگاه و برخورداری آنان از مزايای اين ارتقا بيان می‌کند و بعد به کار چندتن از مترجمان و محققانی می‌پردازد که با وجود شايستگی بسيار دارای مدارک دانشگاهی بالايی نيستند و عنوان می‌کند که آيا ما در دانشگاههايمان کسانی را داريم که به اندازه‌ی اين افراد توانايی در ترجمه يا تحقيق داشته باشند و برای فرهنگ عمومی و علمی و ملی کشور کاری انجام داده باشند؟ اشخاصی که او نام می‌برد، و سزاوار لقب استاد می‌شمرد، همه از غيردانشگاهيان‌اند: ابوالحسن نجفی و رضا سيدحسينی و احمد سميعی و عبدالله کوثری و مراد فرهادپور. او در اين ميان از تنها استثنايی که ياد می‌کند و دانشگاهی است، دکتر سعيد ارباب شيرانی است که به تازگی بازنشسته شده است. می‌توان به فهرست خبرگان بی‌مدرک دکتر پاينده، که سزاوار لقب استاد باشند، افراد بسيار ديگری را نيز افزود، از جمله: نجف دريابندری، مهندس حسين معصومی همدانی (که بحمدالله دکتر شد!)، داريوش آشوری، اسماعيل سعادت، محمدعلی موحد، جلال ستاری، کامران فانی، بهاء‌الدين خرمشاهی، عبدالحسين آذرنگ، مصطفی ملکيان و ... و البته هستند دانشگاهيانی نيز که بحق سزاوار استادی باشند، البته در دوران حاضر، از جمله: دکتر شفيعی کدکنی، دکتر ضياء موحد، دکتر نصرالله پورجوادی، دکتر غلامحسين ابراهيمی دينانی، دکتر کريم مجتهدی، دکتر محسن جهانگيری، دکتر عبدالکريم رشيديان، دکتر طاهره صفارزاده، دکتر آذر نفيسی و ...
• 17:01

  روشنفکران جاسوس

   » ‎
  نمی‌دانم کجا بود که درباره‌ی تغيير معنای واژه‌ها در دوران سلطه‌ی فاشيسم و کمونيسم در اروپا خواندم، شايد در «افسانه‌ی دولت» کاسيرر بود، که فاشيستهای ايتاليايی و نازيهای آلمانی و کمونيستهای استالينی وقتی می‌گفتند «روشنفکر» از آن «خائن» و «جاسوس» و «دشمن مردم» را مراد می‌کردند. اما اينها تنها مشهورترين نمونه‌های کاربرد کلمه‌ی «روشنفکر» به معنای «خائن» و «جاسوس» و «دشمن مردم» نيست. مشهور است که لنين «نخبه‌روشنفکران» («اينتلجنتسيا») روس را با بدترين تعبير تحقير کرده است: «[آنان] مغز ملت نيستند، گه ملت اند». بی‌شک لنين، و نيز تروتسکی که در ابتدا در تاختن به «روشنفکران» با لنين همداستان بود و بعدها خودش از جمله‌ی همان روشنفکرانی بود که در دوره‌ی استالين بايد «نابود» می‌شدند، خود از زمره‌ی همان «نخبه‌روشنفکران»ی بودند که رهبری خلق را به دست گرفته بودند، اما چرا آنان بايد در مقام قدرت اين قدر در برابر روشنفکران مخالف کم‌تحمل می‌شدند؟ آيا اين از دهن کجی روزگار بود؟
• 17:01

  مرحوم اونوف: مردی که نمی‌دانست مرده بود!

   » ‎
  جمعه‌شب پيش، وقتی «سينما ۴» فيلم «تشريفات ساده»ی تورناتوره را پخش کرد، نشستم تا تماشا کنم، ولی زنگ تلفن و صحبتی طولانی مانع از آن شد که فيلم را تا انتها ببينم. اما امروز فيلم را به همراه سخنان ناقدان برنامه تا انتها ديدم (البته، مانند هميشه از سخنان ناقدان برنامه اصلا خوشم نيامد! گرچه سخنان چيستا يثربی در مجموع بهتر از ناقد ديگر بود، اگر از استفاده‌ی او از صفت مسخره‌ی «معناگرا» برای فيلم بگذريم). تورناتوره فيلمسازی است که بسيار دوستش دارم، اما اين فيلمش اصلاً به من نچسبيد، گرچه هنر فيلمسازيش در آن بسيار نمايان بود. دليل آن هم «معنا»ی نهفته در پس فيلم بود که در پايان فيلم کاملا لو رفت. فيلم داستانی «سوررئال» را با استفاده از «نمودگارها» (symbols) بيان می‌کرد، و ارتباط «يک به يکی» که ميان دالها و مدلولهايش وجود داشت، فيلم را در پايان از هر تأويل‌پذيری کثرت‌انگارانه‌ای تهی کرد. ضعيف فيلم همين بود که «معناها»ی بسيار نداشت. داستان و فيلمنامه را خود تورناتوره نوشته بود و شايد از همين جهت بود که فيلم با وجود حساب‌شده بودن تمام عناصر و صحنه‌هايش زيادی «حساب‌شده» از کار در آمده بود و لطفش را از دست داده بود. اما چه بود «معنا»ی فيلم؟ به گمان من بدين شرح بود.
• 17:01

  حقوق و فلسفه

   » ‎
  دوشنبه رفته بودم دانشکده‌ی حقوق دانشگاه تهران. مجلسی بود به مناسبت انتشار ترجمه‌ی «هستی و زمان» هایدگر به قلم آقای سیاوش جمادی. (بيژن عبدالکریمی نیز از سخنرانان بود.) دقیقاً بعد از ۲۲ سال بود که به دانشکده‌ی حقوق قدم می‌گذاشتم. گمان می‌کنم اسفند ۶۴ یا بهار ۸۵ بود، تازه دانشجوی کارشناسی ارشد شده بودم، که يک روز عصر به همراه رضا سلیمان حشمت رفتیم کلاس دکتر عباس میلانی. دکتر میلانی کلاس آزاد و رایگانی درباره‌ی «مکتب فرانکفورت» گذاشته بود. خواهرم در آن زمان دانشجوی کارشناسی علوم سیاسی و شاگرد دکتر میلانی و دکتر بشیریه بود. او مرا خبر کرد و من هم به سلیمان‌حشمت گفتم و با هم رفتیم. میلانی آن زمان به‌واسطه‌ی جدال قلمی‌اش با نجف دریابندری نامی به هم زده بود، در مقاله‌ای در کتابهای «نقد آگاه»، و بر سر آرتور کستلر و کارهایش. و البته ترجمه‌ی او از «مرشد و مارگریتا»ی بولگاکف هم عالی بود، ترجمه‌ای که در یکی دو سال قبل منتشر شده بود، گرچه می‌گفتند گلشیری ويراستارش بوده است. میلانی، در همان سال، کتابی هم درباره‌ی «مالرو و بینش تراژیک» منتشر کرده بود. بحبوحه‌ی بمباران و موشک‌باران تهران بود. سرکلاس بودیم که آژيرها به صدا در آمد و ضدهوایی‌ها به کار افتاد. يکی از دانشجویان پسر بدجوری واکنش نشان داد و از کلاس بیرون دوید. اما هیچ‌کس از جايش تکان نخورد. آن پسر هم که دستپاچه بیرون دویده بود، اندکی بعد با عذرخواهی برگشت (چند سال بعد از خواهرم شنیدم که آن پسر خودکشی کرد! بچه‌ی حساسی بود. شاعر و نویسنده بود.). میلانی با شوخی و خنده کلاس را ادامه داد. بحث به «چنین گفت زرتشت» و نیچه کشید، من هم ابراز وجودی کردم. چند روز بعد دکتر میلانی به خواهرم پیغام داد که بدش نمی‌آید مرا ببیند. من هم رفتم و کمی گپ زدیم. زیراکس صحافی‌شده‌ای از «نیچه»ی کاوفمن را به من امانت داد که بخوانم. نمی‌دانم چه شد که دیگر نتوانستم در کلاسهای دکتر میلانی شرکت کنم و او را ببینم. مدتی بعد شنیدم که رفت امریکا. چندی بعد که به مرکز نشر رفتم شنیدم که همسرش آنجا ویراستار است. کتاب را بردم به همسرش تحویل دادم. و البته بعد پشیمان کردم، آخر آن زیراکس دیگر به چه دردش می خورد!
• 17:01

  دموکراسی در ایران

   » ‎
  ظاهراً قرار است که روز يکشنبه ۵ اسفند ۸۶ در دانشکده‌ی علوم اجتماعی دانشگاه تهران سخنرانی داشته باشم. برنامه به قراری که اين دوست ناديده‌ام، همينجوری، اعلام کرده است چنين است:   دکتر فرشاد مؤمنی، اقتصاد و توسعه‌ی دموکراسی در ایران، ۱۵ :۱۰. محمدسعید حنایی کاشانی، مسأله‌ی رشد دموکراسی در ایران: موانع ساختاری، ايدئولوژيکی و فرهنگی؟ ۰۰ :۱۱. دکتر محمد صنعتی، روان‌شناسی اجتماعی ايران، ۴۰ :۱۱. محمد آيت‌اللهی‌تبار، رفتارشناسی تطبیقی تشکلهای سیاسی در الجزایر، ترکیه و ایران، ۲۰ :۱۲. دکتر نعمت‌ا... فاضلی، موانع فرهنگی توسعه‌ی دموکراسی، ۰۰ :۱۳. دکتر حمیدرضا جلایی‌پور، دولت و جامعه‌ی ايرانی، ۴۵ :۱۳. دکتر تقی آزاد ارمکی، جامعه‌شناسی رفتار سیاسی مردم ایران، ۳۰ :۱۴. دکتر حمید عضدانلو، عقلانیت ترس، ۱۵ :۱۵.   نشانی: ضلع جنوب شرقی پل گيشا، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران، تالار ابن خلدون. انجمن اسلامی دانشجویان دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران.   فقط گویا دوستان هیچ وقتی را برای «ناهار» در نظر نگرفته‌اند! خوب است که من ساعت ۰۰ :۱۳ کلاس دارم و باید برگردم! البته صبح هم کلاس دارم، اما به کلاس صبح می‌رسم. کسی غیبت نکندها!
• 17:01

  چرا «فلسفه‌ی آلمانی»؟

   » ‎
  حتماً به یاد دارید که ده دوازده سالی پیش داريوش شايگان در مصاحبه‌ای که رامین جهانبگلو با او انجام داد (زير آسمانهای جهان، چ اول، ۱۳۷۴، ص ۱۴۲) به روشنفکران ايرانی توصیه کرد که بیشتر به تفکر کانتی توجه کنند و روی آورند تا تفکر هايدگری. او بر این اعتقاد بود که فلسفه‌ی کانت برای ما از نظر ذهنی و روانی بسیار «بهداشتی‌تر» و سالم‌تر از فلسفه‌ی دیگر فيلسوفان غرب است. می‌توانیم با شایگان موافق نباشیم و از او بپرسیم، اگر فلسفه هم یکی از اقلام مصرفی و خوراکی است، گیریم ذهنی و روانی، چه چیزی به کسی يا نهادی اين حق را می‌دهد که اعلام کند فلسفه‌ای «سالم» يا «ناسالم» است و آيا اين همان «ارتودوکسی» و «هترودوکسی» نیست که همواره به قدرت اجازه داده است «دیگری» را سرکوب کند؟ چگونه است که امروز «روشنفکر» نیز می‌تواند به «سالم» و «ناسالم» فتوا دهد؟ و البته مگر روشنفکران در همه‌ی‌ زمانها از اين گونه فتواها کم داده‌اند؟
• 17:01

  عاشقیت! يعنی چه؟

   » ‎
  برخی کلمات بدجوری توی ذوقم می‌زنند و از شنیدن یا خواندن‌شان احساس کراهتی شدید می‌کنم. یکی از این کلمات «عاشقیت» است که گویا به‌تازگی بدجوری در اين فضا متداول شده است، آن هم ظاهراً بنا به انتشار رمان یا داستان بلندی با عنوان «عاشقیت در پاورقی». امشب که مصاحبه‌ای با باباچاهی را می‌خواندم هر چه به عنوان مطلب فکر می‌کردم، «عاشقیت اتهام است؟ می‌پذیرم»، متوجه نمی‌شدم که مصاحبه‌کننده یا مصاحبه‌شونده واقعاً از این کلمه چه چیزی را می‌خواهد مراد کند که کلمه‌‌ی «عاشقی» نمی‌تواند آن را برساند؟ این تعبیر «عاشقیت» را البته خانم مهسا محب‌علی يا مجتبی پورمحسن از خودشان نساخته‌اند و این تعبیر آن قدر در چهل پنجاه سال پیش متداول بوده است که مرحوم معين هم در «فرهنگ» خود آن را آورده است و توضیح داده است که این کلمه فصیح نیست [و اهل ادب از به کار بردن آن پرهیز ‌کنند]. برای کسی که اهل ادبیات باشد، کلمات حد و مرز و حریمی دارند که او حاضر نمی‌شود آنها را زیر پا بگذارد. اما امروز گويا گمان می‌رود که نوشته‌ها هرچه نامفهومتر باشند جذابترند، شاهد آن هم بسیاری ا�